سفارش تبلیغ
صبا


ارسال شده توسط محمد حمله دار در 95/9/22:: 5:58 عصر

قصه ی پر غصه کتاب های درسی

یکی از کارهایی که داعش پس از تصرف شهرها و روستاهای عراق انجام داد، تالیف کتاب های درسی بود! کتاب هایی که اندیشه تکفیری را به صورت مستقیم و غیر مستقیم به دانش آموزان می آموختند. گویی حتا داعش هم به اهمیت مسئله کتاب های درسی پی برده اما ظاهرا سال هاست که وزارت آموزش و پرورش ما به این اهمیت پی نبرده است.

کتاب ها سال های سال دگرگونی و تغییری در خود نمی بینند و اگر هم این اتفاق بیفتد مشکلات قدیمی همچنان بر طرف نشده اند. در ادامه به برخی از مشکلات محتوایی درس ها اشاره می کنیم.

1- دشواری نامعقول

درس ها سخت هستند. این نکته را هم دانش آموزان تایید می کنند هم معلمان و هم خانواده ها. به عنوان مثال درس ریاضی هرگز بدون معلم فهمیده نمی شود و در واقع شیوه ی بیان کتاب آنقدر گنگ است که دانش آموز به تنهایی نمی تواند آن را بیاموزد.

سختی بیش از حد درس ها باعث شده نمرات پایین از دردسرهای همیشگی دانش آموزان باشند تا جایی که عبدالرسول عمادی رییس مرکز سنجش وزارت آموزش و پرورش اعلام می کند میانگین معدل دانش آموزان در امتحانات نهایی یازده است. یعنی نمره ای که فقط بیانگر پاس کردن درس و یادگیری حداقلی آن است نه فهم کاملش.

 ریشه این دشواری نامعقول این است که کتاب های درس توسط اساتید دانشگاه تالیف می شوند. اساتیدی که طبیعتا با هیچ دانش آموزی در ارتباط نیستند و از سطح فکری آن ها آگاهی ندارد. روشن است که این افراد، کتاب هایی می نویسند که با سطح دانش خودشان یا دست کم دانشجویان تناسب دارند نه دانش آموزان کودک و نوجوان.

 چاره این معضل، استفاده از معلمان برای تالیف کتاب های درسی است. وقتی می بینیم بیش تر معلم ها کتاب رسمی را رها می کنند و خود جزوه ای نوشته و به شاگردان می دهند برایمان ثابت می شود که معلمی که سال هاست به آموزش یک درس می پردازد، بهتر می داند که چه مطلبی با سن و ذهن دانش آموزان تناسب دارد.

بازار داغ کتاب های کمک آموزشی و تنوع فراوان آن ها نیز مهر تاییدی بر دشواری کتاب های درسی است تا جایی که شاهد تولید کتاب های آموزشی برای درس های دوره ی ابتدایی نیز هستیم.

2- بیهوده و بی تاثیر

آیا یک فرد دیپلمه غیر از خواندن و نوشتن و چهار عمل اصلی ریاضی چیزی بلد است؟ آیا کسی چیزی از درس های دوره ی 12 ساله ی ابتدایی تا دبیرستان یادش هست؟

پاسخ این پرسش ها روشن است. مطالبی که در کتاب های درسی آمده اند به شدت در زندگی بی تاثیر هستند و اگر هم برخی از آن ها سودمند و کارساز باشد، میان انبوهی از مطالب بیهوده گم می شوند. به راستی نام خاک های لایه های زیرین برف های قطب جنوب و تقسیم بندی آن ها چه کاربردی برای یک دانش آموز دارند؟

 بسیاری از مطالب کتاب های درسی، کاملا تخصصی هستند و در رشته های دانشگاهی معنا و مفهوم پیدا می کنند اما برای نوجوانی که با ده ها آسیب اجتماعی روبرو است نه تنها کاربرد ندارد بلکه مضر نیز هستند چون وقت دانش آموز را پر می کنند به  گونه ای که فرصت یادگیری امور مهم تر در زندگی را از دست می دهد. کتاب های درسی نخست باید سبک زندگی را با تمام جزییاتش به کودک و نوجوان بیاموزانند سپس در پی افزایش اطلاعات عمومی او باشند.

3- طوطی های ناطق!

می گویند انسان حیوان ناطق است. با این حساب باید دانش آموزان را طوطی های ناطق نامید! از بس که سیستم کتاب های درسی بر پایه حفظ متن هاست و در واقع دانش آموزی موفق تر است که بتواند جمله ها و پاراگراف های بیشتری را حفظ کند. این وضعیت باعث شده دانش آموزان مفاهیم درس ها را متوجه نشوند و حتی درس هایی که استثنائا سودمند هستند را از دست بدهند. مثلا چه بسا یک دانش آموز بتواند به شکل طوطی وار حفظ کند که وظیفه ی قوه مقننه قانون گذاری است اما آیا این دانش آموز مفهوم جمله معروف «مجلس در راس امور است» را خواهد فهمید؟ آیا او جایگاه مجلس در رخدادهای خاصی همچون برجام را درک خواهد کرد؟ خیر!

4- کسل کننده

دانش آموزان به ویژه دوره های ابتدایی و راهنمایی همواره شادی و شگفتی را در کتاب های درسی جست و جو می کنند. این قشر سنی به دنبال مطالب جذاب می گردد و باید از این راه آن ها را به درس علاقه مند کرد اما درس ها یکسره از این ویژگی تهی هستند. معمولا دانش آموزان بنا به ذوق و علاقه شخصی شان به یکی از کتاب های درسی علاقه مند می شوند اما این امر به دلیل همان ذوق شخصی است نه این که مجموع درس ها جذاب و لذت بخش باشند.  این وضعیت باعث شده کمتر دانش آموزی را پیدا کنید که به مدرسه علاقه مند باشد و از درس خواندن و امتحان دادن خوشش بیاید.

و در پایان

همت سازمان پژوهش و  برنامه ریزی آموزش و پرورش تنها چاره ی این وضعیت تاسف برانگیز است. مسئولان این سازمان اگر عمق فاجعه را درک کنند و به جای دادن وعده های سرخرمن در مصاحبه ها واقعا در پی تالیف کتاب های درسی سودمند باشند این معضل حل می شود اما تا وقتی که نه از مسئولان این سازمان همتی دیده شود و نه مقامات بالاتر فشاری به آن ها بیاورند، داستان سوزاندن عمر دانش آموزان ادامه خواهد داشت.

 

محمد حمله دار